Πορτοκάλι Citrus sinensis και μανταρίνι Citrus reticulate
Δύο από τα γνωστότερα εσπεριδοειδή φημίζονται για τις
ευεργετικές τους επιδράσεις στο αφυδατωμένο δέρμα. Πρώτη φορά
ήρθαν στη Δύση από τον Χριστόφορο Κολόμβο, ενώ αποτελούν έως και
σήμερα αναπόσπαστο συστατικό της Κινέζικης ιατρικής. Τα γλυκά και
ζεστά αρώματά τους τονώνουν το κουρασμένο πνεύμα, ενώ έχει
παρατηρηθεί και ήπια αντικαταθλιπτική δράση τους. Ασκούν θετική
επίδραση στην ψυχολογία του κουρασμένου ανθρώπου, ενισχύοντας
την αισιοδοξία, την αποτελεσματικότητα και την ευελιξία στον χειρισμό
της καθημερινότητας. Παραδοσιακό σύμβολο των καρπών αυτών είναι
ο πλανήτης Δίας, της αισιοδοξίας και θετικής ενέργειας.

Κανέλα Cinnamomum zeylanicum
Προέρχεται από τον κορμό ή τα φύλλα του ομώνυμου δέντρου.
Τα πιο αρωματικά δένδρα καλλιεργούνται σήμερα στη Σρι Λάνκα, από
όπου παίρνουμε και το αιθέριο έλαιο. Φημίζεται για τις αρωματικές της
ιδιότητες, γι’ αυτό και χρησιμοποιείται πολύ στη μαγειρική, την
ζαχαροπλαστική και την αρωματοποιία Η αξία της κατά την αρχαιότητα
ήταν τόσο μεγάλη που, όπως γράφει ο Πλίνιος, 250 g κανέλας είχαν την
ίδια αξία με 5 kg ασήμι! Το αιθέριο έλαιό της έχει αντιβακτηριδιακές
και τονωτικές και αφροδισιακές ιδιότητες.
Γιασεμί Jasminum grandiflorum
Παραδοσιακά θεωρείται ως ένα από τα πλέον χαλαρωτικά και
μυρωδικά αιθέρια έλαια. Το άρωμα του φυτού θεωρούνταν στην
Ανατολή της αρχαιότητας εξαιρετικά αφροδισιακό. Η επαφή του ελαίου
με το δέρμα ή η οσμή του αρώματός του επιδρά ταχύτατα στο κεντρικό
νευρικό σύστημα με αποτέλεσμα την ανακούφιση του στρες και της
ανησυχίας. Γι’ αυτό αρκετοί επιλέγουν να το ψεκάζουν στα σκεπάσματα
και τα μαξιλάρια πριν τον ύπνο. Σύμβολό του το Φεγγάρι και η Ίσις της
αρχαίας Αιγύπτου, θεά της γονιμότητας και ευφορίας.
Τριαντάφυλλο Rosa damascena
Η «Βασίλισσα» των λουλουδιών, όπως έγραφε η Σαπφώ, λόγω
του υπέροχου αρώματός του και των ευεργητικών ιδιοτήτων του,
κατείχε σημαντική θέση στην ιατρική πρακτική των αρχαίων Περσών,
των Αιγυπτίων, των Ελλήνων και των Ρωμαίων. Η χρήση του
τριαντάφυλλου ενδείκνυται για την ανακούφιση παθήσεων του
δέρματος και την ενυδάτωση της ξηρής, ευαίσθητης και ώριμης
επιδερμίδας. Ψυχολογικά το τριαντάφυλλο επιδρά στο μυαλό και το
συναίσθημα, ηρεμεί το νευρικό σύστημα και ανακουφίζει από αϋπνίες
που σχετίζονται με άγχος. Ο Χριστιανισμός συνδέει το τριαντάφυλλο με
την Αγάπη του Θεού για τον άνθρωπο, γι’ αυτό συχνά απεικονίζεται να
περιβάλλει την Παναγία στις αγιογραφίες. Στην αρχαία Ελλάδα, ήταν το
ιερό λουλούδι της Θεάς Αφροδίτης, συμβολίζοντας την ομορφιά, την
αγάπη και τη γονιμότητα.

Λεβάντα Lavendula officinalis
Η λεβάντα είναι αρωματικός θάμνος, αυτοφυης στις ορεινές
περιοχές της Μεσογειακής Ευρώπης, παρότι πλέον καλλιεργείται σε
πολλά μέρη του κόσμου. Υπάρχουν πολλές ποικιλίες λεβάντας, ωστόσο
η λεβάντα με τις περισσότερο ιαματικές ιδιότητες, θεωρείται η Αγγλική
λεβάντα με την επιστημονική ονομασία Lavendula officinalis ή
Lavendula angustifolia. Το όνομά της προέρχεται από το λατινικό
«lavare», που σημαίνει «πλένομαι», καθώς οι αρχαίοι Ρωμαίοι
συνήθιζαν να ρίχνουν άνθη λεβάντας στο νερό του μπάνιου τους. Η
λεβάντα φημίζεται για τις κατευναστικές ιδιότητές της, καθώς
χρησιμοποιείται για την ανακούφιση από τον πονοκέφαλο και την
ανάπλαση του ταλαιπωρημένου και ασθενούς δέρματος. Ηρεμεί την
ψυχολογία, το μυαλό και τα έντονα συναισθήματα. Σύμβολο, ο
Ασκληπιός, ο θεός της ιατρικής και γιος του Απόλλωνα.

Λεμόνι Citrus limon
Πρωτοήρθε στην Ελλάδα το 2ο
π.Χ. αι. Η ανατολική ιατρική,
χρησιμοποιεί ως σήμερα το λεμόνι για την καταπολέμηση ναυτίας,
πονοκέφαλου και αϋπνίας. Το έντονο άρωμά του αποτελεί έξοχο
τονωτικό του κουρασμένου σώματος, ενώ ψυχολογικά, βοηθά στην
ανύψωση του Πνεύματος και τον εξαγνισμό της ψυχής από τα
προβλήματα και τις στεναχώριες. Μυθολογικό αντίστοιχο, η θεά Ήβη, η
θεά νεότητας, σύμβολο φρεσκάδας και καλής υγείας.
Μέντα Mentha piperita
Η μέντα προέρχεται από το ομώνυμο βότανο, που φυτρώνει στην
Μεσόγειο και την Δυτική Ασία και χρησιμοποιούνταν ιδιαίτερα κατά
τους αρχαίους χρόνους τόσο από τους Έλληνες και τους Ρωμαίους για
τον αρωματισμό του μπάνιου και των ρούχων τους. Είναι ένα από τα
πιο τονωτικά αιθέρια έλαια, και το πιπεράτο άρωμά της ξυπνά σχεδόν
αμέσως τις κουρασμένες αισθήσεις! Όπως το βότανο, έτσι και το
αιθέριο έλαιο, ανακουφίζει το στομάχι από δυσπεψία και βοηθά σε
περίπτωση ναυτίας. Στην ψυχολογία η μέντα επιδρά άμεσα στο νευρικό
σύστημα, αφυπνίζοντας τα νεύρα και το μυαλό, ενισχύοντας την
συγκέντρωση και τη μελέτη. Μυθολογικό σύμβολο, ο Δίας, με τη
δύναμη και την αυτοπεποίθηση ως δύο από τα βασικά χαρακτηριστικά
του.

Θυμάρι Thymus vulgaris
Ένα από τα γνωστότερα φυτά της ελληνικής φύσης που περιέχει
αιθέριο έλαιο που φημίζεται για της αντιβακτηριδιακές και
αντισηπτικές του ιδιότητες, καθώς ανακουφίζει από κρυολογήματα.
Λέγεται ότι χρησιμοποιούνταν ήδη πριν 3.500 χρόνια από τους
Σουμέριους που το έκαιγαν για να αποτρέψουν τις μολύνσεις, ενώ οι
αρχαίοι Έλληνες το χρησιμοποιούσαν στην μαγειρική τους και οι
Αιγύπτιοι στις ταριχεύσεις των νεκρών. Η έντονη μυρωδιά του, που
γεμίζει τον αέρα, απωθεί τα έντομα, ενώ η χρήση του στο δέρμα
διώχνει τα κουνούπια. Πιστεύεται ότι η ονομασία του προέρχεται από
το αρχαιοελληνικό «θυμός», το θάρρος, και ως εκ τούτου, το φυτό
σχετιζόταν με την ανδρεία. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι μάλιστα, αλλά και οι
Σταυροφόροι αργότερα, πλένονταν ή χρησιμοποιούσαν θυμάρι πριν
από κάθε μεγάλη μάχη, προκειμένου να ενισχύσουν το ηθικό τους. Το
θυμάρι σχετίζεται με το Νερό και τη θέληση, ενώ μυθικό αντίστοιχό του
είναι ο Θορ των γερμανικών φύλων, ο θεός των καταιγίδων, ένας
αγαθός γίγαντας, σύμβολο ανδρείας και γενναιότητας

Το άρθρο Τα πιο γνωστά Αιθέρια έλαια: εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΑΒΑ ΠΟΤΩΝ - ΞΗΡΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΠΑΠΑΔΑΣ.

Στο φάσμα των θεραπευτικών ιδιοτήτων τους τα αιθέρια έλαια
εμφανίζουν αντισηπτικές, αντιβακτηριακές, αντιϊκές, αντιμυκητικές και
επουλωτικές ιδιότητες, αναλγητικές, αντιφλεγμονώδεις, αντιτοξικές, και
υπεραιμικές ιδιότητες, χαλαρωτικές, κατασταλτικές, αντικαταθλιπτικές,
σπασμολυτικές, χωνευτικές και διουρητικές ιδιότητες. Ακόμα έχουν
ανοσοδιεγερτικές, ορμονικές, αποχρεμπτικές και αποσμητικές και τέλος
εντομοκτόνες και απωθητικές ιδιότητες.
Τα αιθέρια έλαια χρησιμοποιούνταν κυρίως στην αρωματοποιία
αλλά και στην ιατρική. Ήταν ήδη διαδεδομένη η χρήση τους για την
αντιμετώπιση μιας μεγάλης ποικιλίας σωματικών και ψυχικών
δυσαρμονιών, τόσο από τους βοτανολόγους όσο και από τους γιατρούς,
που διατηρήθηκε μέχρι τα τέλη του 19ου αι. Συνήθως χρησιμοποιούνταν
Εικόνα 7,8
14
αρωματικά φυτά για θεραπευτικούς σκοπούς και τα πιο διαδεδομένα
ήταν το χαμομήλι, η κανέλλα, το θυμάρι, το δενδρολίβανο, η δάφνη, ο
μάραθος, κ.α. Μέχρι το 1940 ο κύριος ρόλος των αιθερίων ελαίων ήταν
στο να αρωματίζουν τα σύνθετα (χημικά φάρμακα), τα οποία είχαν
αντικαταστήσει τα παραδοσιακά βότανα. Η μελέτη των αιθερίων
ελαίων συνεχίζεται έως σήμερα, με αποτέλεσμα να έχουν μελετηθεί τα
περισσότερα από αυτά. Σε αυτό έχει βοηθήσει η εφαρμογή νέων,
βελτιωμένων μεθόδων ανάλυσης. Οι κυριότερες από αυτές είναι η
αέρια χρωμογραφία (GC), η υγρή χρωματογραφία υψηλής πίεσης
(HPLC) και η φασματογραφία μαζών (MS).
Ανάλογα με το είδος του φυτικού υλικού, την περιεκτικότητα σε
αιθέρια έλαια, τη σύσταση και την οικονομική αξία χρησιμοποιούνται
διαφορετικές μέθοδοι παραλαβής αιθερίων ελαίων. Η πιο διαδεδομένη
μέθοδος είναι η απόσταξη η οποία διακρίνεται σε υδροαπόσταξη, η
ατμόϋδροαπόσταξη και η ατμοαπόσταξη (κύρια βιομηχανική μέθοδος).
Όταν η πρώτη ύλη είναι άνθη (γιασεμί, υάκινθος, βιολέτα) συνήθως
χρησιμοποιείται η τεχνική της εκχύλισης για την παραλαβή των
αιθερίων ελαίων ενώ για ξηρούς καρπούς και το φλοιό των
εσπεριδοειδών η έκθλιψη. Για τον εργαστηριακό έλεγχο της συνολικής
περιεκτικότητας αιθερίων ελαίων σε μικρές ποσότητες αρωματικών
φυτών χρησιμοποιείται υάλινη συσκευή τύπου Clevenger.

Το άρθρο θεραπευτικές ιδιότητες των αιθερίων ελαίων εμφανίστηκε πρώτα στο ΚΑΒΑ ΠΟΤΩΝ - ΞΗΡΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΠΑΠΑΔΑΣ.